{"id":11171,"date":"2022-03-17T12:30:27","date_gmt":"2022-03-17T15:30:27","guid":{"rendered":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/?page_id=11171"},"modified":"2022-06-25T09:41:49","modified_gmt":"2022-06-25T12:41:49","slug":"ebook-manejo-de-irrigacao","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/ebook-manejo-de-irrigacao\/","title":{"rendered":"Guia Manejo Inteligente da Irriga\u00e7\u00e3o"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:564px;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"has-background-dim-100 wp-block-cover__gradient-background has-background-dim has-background-gradient\" style=\"background:linear-gradient(0deg,rgb(0,88,182) 5%,rgb(41,171,226) 44%,rgb(255,255,255) 100%)\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:200px\">\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-16018d1d wp-block-buttons-is-layout-flex\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-text-color has-medium-font-size\" style=\"color:#0c4464\"><strong>EBOOK GRATUITO<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"alignwide has-text-align-center has-white-color has-text-color wp-block-heading\" style=\"font-size:50px\">Guia Manejo Inteligente da Irriga\u00e7\u00e3o<\/h2>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image margin: 20px\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Logotipo-Horizontal-Branco-1024x206.png\" alt=\"Logotipo Agrosmart Branco\" class=\"wp-image-10320\" width=\"256\" height=\"52\"\/><\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:200px\">\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\">\n<h3 class=\"has-text-align-center has-text-color wp-block-heading\" style=\"color:#696969\">O guia perfeito para voc\u00ea aprender sobre economia de \u00e1gua, energia e insumos. <\/h3>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background has-cyan-bluish-gray-background-color has-cyan-bluish-gray-color\"\/>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-small-font-size\"><img decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" class=\"wp-image-11405\" style=\"width: 16px;\" src=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Atualizacao-Conteudo.png\" alt=\"\">  \u00daltima atualiza\u00e7\u00e3o: <strong>25\/03\/2022<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-small-font-size\"><img decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" class=\"wp-image-11406\" style=\"width: 16px;\" src=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Tempo-Leitura.png\" alt=\"\">  Tempo de leitura: <strong>~ 42 min<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-top is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\n<h2 class=\"has-text-color wp-block-heading\" style=\"color:#0c4464\">Para quem \u00e9 esse e-book<\/h2>\n\n\n\n<p>Esse e-book foi feito para ajudar produtores rurais e at\u00e9 mesmo profissionais de agronomia a entenderem:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>O que \u00e9 um manejo de irriga\u00e7\u00e3o;<\/li><li>Como funcionam os diferentes tipos de manejo de irriga\u00e7\u00e3o;<\/li><li>Quais vari\u00e1veis influenciam neste manejo;<\/li><li>E de onde \u00e9 que v\u00eam dos dados necess\u00e1rios para um bom manejo.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Al\u00e9m disso, ser\u00e3o abordados alguns conceitos-chaves neste material para que voc\u00ea possa entender a complexidade de fatores que influenciam no manejo da irriga\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Portanto, \u00e9 um material de n\u00edvel intermedi\u00e1rio destinado a quem j\u00e1 possui um contato com o dia a dia no campo, os desafios da lavoura e o uso de sistemas de irriga\u00e7\u00e3o.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"has-text-color wp-block-heading\" style=\"color:#0c4464\">Sobre este e-book<\/h2>\n\n\n\n<p>Se voc\u00ea \u00e9 irrigante talvez j\u00e1 tenha ouvido falar em manejo de irriga\u00e7\u00e3o em algum momento.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mas, ser\u00e1 que isso \u00e9 mesmo capaz de melhorar a sua irriga\u00e7\u00e3o e trazer recomenda\u00e7\u00f5es mais eficientes?<\/p>\n\n\n\n<p>A resposta \u00e9 sim! Infelizmente, apenas irrigar n\u00e3o basta. Isso porque, al\u00e9m de fornecer \u00e1gua \u00e0 planta \u00e9 preciso fazer isso com precis\u00e3o, levando em conta o momento ideal e a quantidade adequada de \u00e1gua.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>E \u00e9 a\u00ed que o manejo da irriga\u00e7\u00e3o entra. Atrav\u00e9s dele \u00e9 poss\u00edvel economizar \u00e1gua, energia el\u00e9trica e ainda, em muitos casos, elevar a produtividade da lavoura ou pomar devido \u00e0 oferta precisa de \u00e1gua.<\/p>\n\n\n\n<p>No entanto, muitos produtores ainda n\u00e3o conhecem o potencial de ganho que um manejo de irriga\u00e7\u00e3o \u00e9 capaz de trazer. Ou, possuem d\u00favidas em rela\u00e7\u00e3o ao funcionamento neste sistema.<\/p>\n\n\n\n<p>E \u00e9 por isso que fizemos este material: para que voc\u00ea entenda os conceitos-chaves que est\u00e3o por tr\u00e1s deste manejo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Neste e-book, produzido pela Agrosmart, voc\u00ea pode estudar tudo sobre Manejo de Irriga\u00e7\u00e3o, e entender a raz\u00e3o pela qual, muitas vezes, as recomenda\u00e7\u00f5es de irriga\u00e7\u00e3o variam de acordo com o m\u00e9todo utilizado.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-text-color has-medium-font-size\" style=\"color:#0c4464\"><strong>Boa leitura!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:150px\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-text-color has-medium-font-size\" id=\"sumario\" style=\"color:#0c4464\"><strong>SUM\u00c1RIO<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-text-color has-small-font-size\" style=\"color:#0c4464\">(Clique sobre os cap\u00edtulos para navegar at\u00e9 eles)<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background is-style-wide\" style=\"background-color:#0c4464;color:#0c4464\"\/>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color has-medium-font-size\" style=\"color:#0c4464\"><a href=\"#intro\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">1. Introdu\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><a href=\"#capitulo2\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">2. A diferen\u00e7a entre Sistema de Irriga\u00e7\u00e3o e Manejo de Irriga\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo2a\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 O que \u00e9 e como funciona um sistema de irriga\u00e7\u00e3o?<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo2b\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 O que \u00e9 um manejo de irriga\u00e7\u00e3o?<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><a href=\"#capitulo3\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">3. Entendendo a influ\u00eancia do solo no manejo de irriga\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo3a\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 Conhecendo alguns conceitos-chave sobre o solo<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo3b\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 A import\u00e2ncia da \u00c1gua Dispon\u00edvel no Solo para a irriga\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo3c\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 Monitorando a umidade do solo<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><a href=\"#capitulo4\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">4. A influ\u00eancia da atmosfera no manejo de irriga\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo4a\" data-type=\"internal\" data-id=\"#capitulo4a\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 Conhecendo alguns conceitos-chave sobre atmosfera e o manejo de irriga\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo4b\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 Fatores que influenciam na evapotranspira\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo4c\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 Tipos de evapotranspira\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo4d\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 Calculando uma estimativa de evapotranspira\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><a href=\"#capitulo5\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">5. A influ\u00eancia da planta no manejo de irriga\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo5a\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 Conhecendo alguns conceitos-chave sobre a planta e o manejo de irriga\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo5b\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 Os efeitos negativos do excesso e d\u00e9ficit h\u00eddrico nas plantas<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><a href=\"#capitulo6\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">6. Como as tecnologias podem ajudar no manejo de irriga\u00e7\u00e3o<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:14px\"><a href=\"#capitulo6a\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2022 A tecnologia na coleta e an\u00e1lise de dados<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><a href=\"#aqua\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">Conhe\u00e7a o Manejo Inteligente da Irriga\u00e7\u00e3o da Agrosmart<\/mark><\/a><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:150px\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:200px;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"has-background-dim-100 wp-block-cover__gradient-background has-background-dim\" style=\"background-color:#29abe2\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns alignfull has-white-color has-text-color is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\" id=\"intro\">CAP\u00cdTULO 1<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background has-white-background-color has-white-color is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-16018d1d wp-block-buttons-is-layout-flex\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-large-font-size wp-block-heading\">INTRODU\u00c7\u00c3O<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\"><strong><a href=\"#sumario\" data-type=\"internal\" data-id=\"#sumario\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-white-color\">(voltar ao sum\u00e1rio)<\/mark><\/a><\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div style=\"height:0px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>A \u00e1gua tem um papel fundamental na produ\u00e7\u00e3o agr\u00edcola, pois ela influencia desde a emerg\u00eancia das plantas ao desenvolvimento dos frutos e enchimento dos gr\u00e3os.<\/p>\n\n\n\n<p>No entanto, devido \u00e0s condi\u00e7\u00f5es clim\u00e1ticas, alguns locais n\u00e3o possuem um regime de chuvas suficiente para atender \u00e0 demanda h\u00eddrica das lavouras ou pomares, sendo necess\u00e1rio irrigar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>E a irriga\u00e7\u00e3o nada mais \u00e9 do que uma pr\u00e1tica que, a partir de equipamentos e tecnologia, busca suprir a falta parcial ou total de \u00e1gua para as plantas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/dcFSV4C11wCPh1Lb-swNloB2NxlSGZClvQsk00PuCkMuO8IDZMZ0LZmFyBerfFECcksM7PzGbBfj53aF4mKjpzo5v9pz0je3X4rcGm8Z_x24OKybf_CIWzvZ_4sbHi4aHkA4fzyZ\" alt=\"Consumo de \u00e1gua no Brasil: capta\u00e7\u00e3o em 2019\" width=\"450\" height=\"251\"\/><figcaption>Capta\u00e7\u00e3o de \u00e1gua no Brasil em 2019 (Fonte: ANA, 2020, adaptado de Conjuntura dos Recursos H\u00eddricos no Brasil)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>No Brasil, as <a href=\"https:\/\/portal1.snirh.gov.br\/ana\/apps\/storymaps\/stories\/a874e62f27544c6a986da1702a911c6b\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u00e1reas irrigadas<\/a> j\u00e1 somam 8,2 milh\u00f5es de hectares, dos quais 2,9 milh\u00f5es possuem fertirriga\u00e7\u00e3o, de acordo com a ANA (Ag\u00eancia Nacional de \u00c1guas). Com isso, o Atlas da Irriga\u00e7\u00e3o de 2021 estima que o uso da \u00e1gua pela agricultura irrigada seja de 965 m<sup>3<\/sup>\/s ou 965 mil litros\/s.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>E esse n\u00famero deve aumentar nos pr\u00f3ximos anos, uma vez que a <a href=\"https:\/\/portal1.snirh.gov.br\/ana\/apps\/storymaps\/stories\/a874e62f27544c6a986da1702a911c6b\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ag\u00eancia<\/a> projeta uma incorpora\u00e7\u00e3o de 4,2 milh\u00f5es de hectares irrigados at\u00e9 2040 \u2013 alta de 51% frente \u00e0 \u00e1rea atual \u2013 mas com uma \u00e1rea potencial de at\u00e9 55,85 milh\u00f5es de hectares.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh5.googleusercontent.com\/ebR0z6KOf9-pZwR06C-dW9_B2s4Taoy23swpfHSKv2_-V44iER2k3FI6DeqJYYz0D1eJsoVVoKOYhIyBV_W3T2qMCQTqOu_zMg8sxvM2NeZruUOkCYFyjNBIcpLsMPuxV3ByCNnm\" alt=\"Participa\u00e7\u00e3o das culturas na \u00e1rea irrigada total no Brasil\" width=\"362\" height=\"360\"\/><figcaption>Participa\u00e7\u00e3o das culturas na \u00e1rea irrigada total no Brasil. Estudo Polos Nacionais de Agricultura Irrigada (Fonte: ANA, 2020)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Mas n\u00e3o \u00e9 s\u00f3 no campo, com a irriga\u00e7\u00e3o, que o <a href=\"https:\/\/www.gov.br\/ana\/pt-br\/assuntos\/noticias\/estudo-da-ana-aponta-perspectiva-de-aumento-do-uso-de-agua-no-brasil-ate-2030\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">consumo de \u00e1gua deve crescer<\/a>. A ANA tamb\u00e9m estima que o abastecimento urbano e a ind\u00fastria ampliem suas demandas por recursos h\u00eddricos. <\/p>\n\n\n\n<p>Ou seja, pode haver um aumento na concorr\u00eancia pelo uso da \u00e1gua, podendo levar a uma maior press\u00e3o da sociedade e do mercado sobre a gest\u00e3o desse recurso visando o seu melhor aproveitamento.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/vfpxhymdscuH7yck4LRejZivJmW-L8ioCbhZo188sTahT28yooDa6ydRrcgVQ2RWHytuha6J7UG34ey1BQghXnMJz4s2I_dtVoWrU9S_aAg1KpvXiDEFOhcm6ICBw21EqDeGlbvz\" alt=\"\" width=\"1365\" height=\"489\"\/><figcaption>Proje\u00e7\u00e3o de consumo de \u00e1gua at\u00e9 2030 (Fonte: ANA, 2019)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-dots\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center has-text-color has-background has-link-color wp-elements-61753c26baec9f0dcc3210c66d268e74 is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"background-color:#fdc6c6;color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em;flex-basis:800px\">\n<p class=\"has-medium-font-size\" id=\"single\"><strong>Custos em alta<\/strong>! <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Em paralelo a isso, em 2018 foi publicado o decreto N\u00ba 9.642 que tem por objetivo reduzir os descontos concedidos \u00e0 tarifa de energia el\u00e9trica voltados \u00e0s unidades de consumo classificadas como rurais.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Mesmo que o decreto <a href=\"https:\/\/www.cnabrasil.org.br\/boletins-tecnicos\/esclarecimentos-relativos-aos-efeitos-do-decreto-no-9-462-2018-que-alterou-os-descontos-das-contas-eletricas-do-setor-rural#:~:text=No%20final%20do%20ano%20de,de%20consumo%20classificadas%20como%20rurais\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">n\u00e3o elimine os descontos no per\u00edodo reservado<\/a> (21h30min \u00e0s 06h00min), ele vai impactar os produtores rurais, pois n\u00e3o haver\u00e1 mais cumulatividade de descontos no hor\u00e1rio noturno.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Al\u00e9m disso, alguns estados podem mudar suas regras. <a href=\"https:\/\/www.canalrural.com.br\/noticias\/agricultura\/apos-fim-do-desconto-na-energia-produtores-buscam-por-opcoes-rentaveis\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">No Paran\u00e1<\/a>, por exemplo, a expectativa \u00e9 de que, em dezembro de 2022, seja suspensa a tarifa noturna de consumo de energia el\u00e9trica.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Ou seja, a conta de luz pode ficar mais cara elevando os custos com irriga\u00e7\u00e3o \u2013 que j\u00e1 s\u00e3o bastante altos.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-dots\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:200px;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"has-background-dim-100 wp-block-cover__gradient-background has-background-dim\" style=\"background-color:#29abe2\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns alignfull has-white-color has-text-color is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\" id=\"capitulo2\">CAP\u00cdTULO 2<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background has-white-background-color has-white-color is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-16018d1d wp-block-buttons-is-layout-flex\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:20%\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-large-font-size wp-block-heading\">A DIFEREN\u00c7A ENTRE SISTEMA DE IRRIGA\u00c7\u00c3O E MANEJO DE IRRIGA\u00c7\u00c3O<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:20%\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\"><strong><a href=\"#sumario\" data-type=\"internal\" data-id=\"#sumario\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-white-color\">(voltar ao sum\u00e1rio)<\/mark><\/a><\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div style=\"height:0px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Antes de falar sobre o que \u00e9 que est\u00e1 por tr\u00e1s de um manejo de irriga\u00e7\u00e3o, \u00e9 preciso, primeiro, diferenci\u00e1-lo do sistema de irriga\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ent\u00e3o, a seguir, conhe\u00e7a um pouco mais sobre essas duas t\u00e9cnicas, suas varia\u00e7\u00f5es e aplica\u00e7\u00f5es.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo2a\" style=\"color:#0c4464\">O que \u00e9 e como funciona um sistema de irriga\u00e7\u00e3o?<\/h3>\n\n\n\n<p>A&nbsp;<strong>irriga\u00e7\u00e3o<\/strong>&nbsp;\u00e9 uma t\u00e9cnica que, por meio de equipamentos e tecnologia, visa suprir a demanda de \u00e1gua das plantas para que a lavoura possa produzir de maneira adequada e atingir o seu potencial produtivo. <\/p>\n\n\n\n<p>Assim, a <a href=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/vantagens-tipos-de-irrigacao\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">irriga\u00e7\u00e3o<\/a> tem um papel fundamental em \u00e1reas em que as condi\u00e7\u00f5es locais s\u00e3o de baixa disponibilidade h\u00eddrica ou m\u00e1 distribui\u00e7\u00e3o de chuvas.<\/p>\n\n\n\n<p>Atualmente, no Brasil, h\u00e1 3 tipos principais de irriga\u00e7\u00e3o, s\u00e3o eles:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Irriga\u00e7\u00e3o superficial: feita por meio do sistema de&nbsp;irriga\u00e7\u00e3o por&nbsp;inunda\u00e7\u00e3o ou irriga\u00e7\u00e3o por&nbsp;sulco;<\/li><li>Irriga\u00e7\u00e3o localizada: realizada atrav\u00e9s do sistema de irriga\u00e7\u00e3o por microaspers\u00e3o&nbsp;ou irriga\u00e7\u00e3o por&nbsp;gotejamento;<\/li><li>Irriga\u00e7\u00e3o por aspers\u00e3o: que compreende a irriga\u00e7\u00e3o por piv\u00f4, a irriga\u00e7\u00e3o convencional e a irriga\u00e7\u00e3o auto-propelida.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Para escolha do sistema mais adequado para sua lavoura, \u00e9 importante levar em conta:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>O tipo de&nbsp;solo da lavoura;<\/li><li>O relevo presente na \u00e1rea;<\/li><li>A&nbsp;disponibilidade de \u00e1gua da regi\u00e3o;<\/li><li>O&nbsp;clima predominante;<\/li><li>A&nbsp;cultura que ser\u00e1 cultivada etc.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Ou seja, n\u00e3o existe sistema melhor ou pior, mas sim o mais adequado para a realidade da sua produ\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"has-text-color wp-block-heading\" style=\"color:#0c4464\">Porque apenas irrigar n\u00e3o basta?<\/h4>\n\n\n\n<p>De acordo com o ANA, a irriga\u00e7\u00e3o tem <a href=\"https:\/\/portal1.snirh.gov.br\/ana\/apps\/storymaps\/stories\/a874e62f27544c6a986da1702a911c6b\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">diversos benef\u00edcios<\/a> para a lavoura ou pomar, como por exemplo:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>O potencial de aumento da produtividade, em rela\u00e7\u00e3o \u00e0s \u00e1reas de sequeiro;<\/li><li>A redu\u00e7\u00e3o do custo unit\u00e1rio de produ\u00e7\u00e3o;<\/li><li>A possibilidade de uso do solo durante todo o ano agr\u00edcola, com at\u00e9 tr\u00eas safras;<\/li><li>A atenua\u00e7\u00e3o da sazonalidade clim\u00e1tica e dos riscos de produ\u00e7\u00e3o associados;&nbsp;<\/li><li>E at\u00e9 o aumento na quantidade e regularidade da oferta de alimentos;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Por\u00e9m, n\u00e3o basta apenas irrigar. Isso porque, como mencionado anteriormente, com a tend\u00eancia de aumento na demanda por recursos h\u00eddricos nos pr\u00f3ximos anos e o encarecimento da energia el\u00e9trica, a irriga\u00e7\u00e3o precisar\u00e1 ser cada vez mais eficiente.<\/p>\n\n\n\n<p>Al\u00e9m disso, essa efici\u00eancia na irriga\u00e7\u00e3o tamb\u00e9m \u00e9 necess\u00e1ria para que ela alcance todos os benef\u00edcios que ela \u00e9 capaz de gerar. <\/p>\n\n\n\n<p>E o que pode tornar os sistemas irrigados mais eficientes, econ\u00f4micos e at\u00e9 mais produtivos \u00e9 o Manejo da Irriga\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo2b\" style=\"color:#0c4464\">O que \u00e9 um Manejo de Irriga\u00e7\u00e3o?<\/h3>\n\n\n\n<p>O manejo da irriga\u00e7\u00e3o consiste em determinar o momento, a quantidade e como aplicar a \u00e1gua na lavoura ou pomar, levando em considera\u00e7\u00e3o outros aspectos do sistema produtivo como: o controle fitossanit\u00e1rio, as condi\u00e7\u00f5es meteorol\u00f3gicas, econ\u00f4micas e as estrat\u00e9gias de manejo da cultura. <\/p>\n\n\n\n<p>Em resumo, um bom <a href=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/3-formas-de-fazer-o-manejo-da-irrigacao-na-lavoura\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">manejo de irriga\u00e7\u00e3o<\/a> traz uma recomenda\u00e7\u00e3o precisa de QUANDO e QUANTO irrigar.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"has-text-color has-medium-font-size wp-block-heading\" style=\"color:#0c4464\">Tipos de Manejo de Irriga\u00e7\u00e3o<\/h4>\n\n\n\n<p>Grande parte dos produtores irrigantes decidem quando irrigar de forma simples e sem o aux\u00edlio de equipamentos. Por\u00e9m, a decis\u00e3o feita no \u201colh\u00f4metro\u201d ou no \u201cbico da bota\u201d resulta em desperd\u00edcio de \u00e1gua e aumento dos custos relacionados \u00e0 irriga\u00e7\u00e3o.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Al\u00e9m disso, a produtividade da lavoura \u00e9 comprometida, devido ao excesso ou falta de \u00e1gua dispon\u00edvel para as plantas.<\/p>\n\n\n\n<p>Por\u00e9m, \u00e9 poss\u00edvel adotar um Manejo de Irriga\u00e7\u00e3o eficiente e preciso, e h\u00e1 algumas <a href=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/3-formas-de-fazer-o-manejo-da-irrigacao-na-lavoura\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">formas de fazer isso<\/a>:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Via solo, na qual a recomenda\u00e7\u00e3o se baseia nas condi\u00e7\u00f5es de umidade do solo;<\/li><li>Via atmosfera, na qual a recomenda\u00e7\u00e3o se baseia apenas nas condi\u00e7\u00f5es atmosf\u00e9ricas;<\/li><li><span style=\"color: initial;\">Via planta, baseado nas condi\u00e7\u00f5es de \u00e1gua na planta;<\/span><\/li><li>E o manejo integrado, que controla a irriga\u00e7\u00e3o via atmosfera e via solo de forma conjunta.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"has-text-color has-medium-font-size wp-block-heading\" style=\"color:#0c4464\">Vantagens e desvantagens de cada tipo de Manejo de Irriga\u00e7\u00e3o<\/h4>\n\n\n\n<p>Cada um desses quatro tipos de manejo de irriga\u00e7\u00e3o tem suas vantagens, desvantagens e particularidades. Entenda melhor a seguir.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"has-text-color has-medium-font-size wp-block-heading\" style=\"color:#0c4464\">Manejo de irriga\u00e7\u00e3o via solo<\/h4>\n\n\n\n<p>Pode ser usado em todos os tipos de irriga\u00e7\u00e3o e culturas. Por\u00e9m \u00e9 mais indicado para irriga\u00e7\u00e3o localizada, principalmente para gotejamento e microaspers\u00e3o. <\/p>\n\n\n\n<p>Isso porque, nestes tipos de irriga\u00e7\u00e3o o turno de rega \u00e9 mais frequente e se costuma manter a umidade pr\u00f3xima \u00e0 capacidade de campo com maior const\u00e2ncia, mantendo ar nos macroporos do solo (mas calma que vamos explicar isso melhor mais pra frente).<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column has-pale-cyan-blue-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-cd0e6762695768f636cb57b8ab640cc4 is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em\">\n<p class=\"has-text-align-center\" id=\"single\"><strong>Vantagens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background is-style-wide\" style=\"background-color:#000000;color:#000000\"\/>\n\n\n\n<ul class=\"has-normal-font-size wp-block-list\"><li>O solo se mant\u00e9m com um bom teor de \u00e1gua, o que favorece o desenvolvimento da cultura;<\/li><li>N\u00e3o interfere nos tratos fitossanit\u00e1rios.<\/li><\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column has-text-color has-background has-link-color wp-elements-defa96c6d3a26452a7c15218fe71c5bd is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"background-color:#fbc7c7;color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em\">\n<p class=\"has-text-align-center\" id=\"family\"><strong>Desvantagens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<ul class=\"has-normal-font-size wp-block-list\"><li>Dependente mais da curva de reten\u00e7\u00e3o de \u00e1gua no solo;<\/li><li>N\u00e3o faz uso de dados meteorol\u00f3gicos, que s\u00e3o importantes para uma boa gest\u00e3o do manejo da irriga\u00e7\u00e3o.<\/li><\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"has-text-color has-medium-font-size wp-block-heading\" style=\"color:#0c4464\">Manejo de irriga\u00e7\u00e3o via atmosfera<\/h4>\n\n\n\n<p>Esse tipo de manejo pode ser usado em todas as culturas e sistemas de irriga\u00e7\u00e3o. <\/p>\n\n\n\n<p>Mas, normalmente \u00e9 mais utilizado em sistemas de irriga\u00e7\u00e3o por aspers\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column has-text-color has-background has-link-color wp-elements-5f87620ec8c8897c34d71fc3e9642504 is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"background-color:#99fc9e;color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em\">\n<p class=\"has-text-align-center\" id=\"single\"><strong>Vantagens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background is-style-wide\" style=\"background-color:#000000;color:#000000\"\/>\n\n\n\n<ul class=\"has-normal-font-size wp-block-list\"><li>Tem um monitoramento eficaz da influ\u00eancia da condi\u00e7\u00e3o do tempo no consumo de \u00e1gua pela planta:&nbsp;<\/li><li>Permite acompanhar a&nbsp; evapotranspira\u00e7\u00e3o;<\/li><li>\u00c9 aplic\u00e1vel para diferentes culturas, em v\u00e1rias fases de desenvolvimento em um mesmo local.<\/li><\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column has-text-color has-background has-link-color wp-elements-d135b5c859d2dfe188e721cff37ed459 is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"background-color:#fbc7c7;color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em\">\n<p class=\"has-text-align-center\" id=\"family\"><strong>Desvantagens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<ul class=\"has-normal-font-size wp-block-list\"><li>Faz uso de muitos c\u00e1lculos e f\u00f3rmulas emp\u00edricas.<\/li><\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"has-text-color has-medium-font-size wp-block-heading\" style=\"color:#0c4464\">Manejo de irriga\u00e7\u00e3o via planta<\/h4>\n\n\n\n<p>J\u00e1 o manejo de irriga\u00e7\u00e3o via planta pode ser usado em todas as culturas \u2013 de gr\u00e3os \u00e0 frutas, de cana-de-a\u00e7\u00facar \u00e0 caf\u00e9 \u2013 e sistemas de irriga\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column has-text-color has-background has-link-color wp-elements-066d7afc09ca81a6d61179b22e96efe7 is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"background-color:#99fc9e;color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em\">\n<p class=\"has-text-align-center\" id=\"single\"><strong>Vantagens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background is-style-wide\" style=\"background-color:#000000;color:#000000\"\/>\n\n\n\n<ul class=\"has-normal-font-size wp-block-list\"><li>Avalia diretamente as condi\u00e7\u00f5es fisiol\u00f3gicas da planta e a sua demanda h\u00eddrica.<\/li><\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column has-text-color has-background has-link-color wp-elements-814475d389360f6c2345dbc864bd6d95 is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"background-color:#fbc7c7;color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em\">\n<p class=\"has-text-align-center\" id=\"family\"><strong>Desvantagens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<ul class=\"has-normal-font-size wp-block-list\"><li>Tem vari\u00e1veis complexas para serem analisadas, por isso \u00e9 uma t\u00e9cnica mais usada em pesquisas;<\/li><li>Tem pouco uso pr\u00e1tico no dia a dia;<\/li><li>Alto custo dos instrumentos;<\/li><li>\u00c9 necess\u00e1rio que a planta esteja desenvolvida. Assim, em culturas anuais, n\u00e3o \u00e9 poss\u00edvel us\u00e1-lo nas fases iniciais da safra.&nbsp;<\/li><\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"has-text-color has-medium-font-size wp-block-heading\" style=\"color:#0c4464\">Manejo de irriga\u00e7\u00e3o integrado, via solo e atmosfera<\/h4>\n\n\n\n<p>O manejo de irriga\u00e7\u00e3o combinado via solo e atmosfera pode ser usado em todas as culturas e sistemas de irriga\u00e7\u00e3o. Ou seja, \u00e9 bastante flex\u00edvel para as condi\u00e7\u00f5es da lavoura ou pomar.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column has-text-color has-background has-link-color wp-elements-669001613efd9a61ddc0bc91df352912 is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"background-color:#99fc9e;color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em\">\n<p class=\"has-text-align-center\" id=\"single\"><strong>Vantagens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background is-style-wide\" style=\"background-color:#000000;color:#000000\"\/>\n\n\n\n<ul class=\"has-normal-font-size wp-block-list\"><li>Maior precis\u00e3o para determinar o momento de irrigar;<\/li><li>Ajuda a adequar a l\u00e2mina de irriga\u00e7\u00e3o, pois a irriga\u00e7\u00e3o \u00e9 feita com base na evapotranspira\u00e7\u00e3o e \u00e9 monitorada pelos sensores de umidade instalados no solo.<\/li><\/ul>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column has-text-color has-background has-link-color wp-elements-4fbbe7e48ee9851f69e1c294eddc6449 is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"background-color:#fbc7c7;color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em\">\n<p class=\"has-text-align-center\" id=\"family\"><strong>Desvantagens<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<ul class=\"has-normal-font-size wp-block-list\"><li>Economicamente, a implanta\u00e7\u00e3o pode n\u00e3o ser t\u00e3o vi\u00e1vel para \u00e1reas muito pequenas de determinadas culturas.<\/li><\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Para entender melhor como esses manejos se diferenciam e tamb\u00e9m de onde \u00e9 que vem as recomenda\u00e7\u00f5es de irriga\u00e7\u00e3o em cada um deles, \u00e9 preciso entender alguns conceitos primeiro, como: a Capacidade de \u00c1gua Dispon\u00edvel (CAD) no solo; o que \u00e9 a evapotranspira\u00e7\u00e3o e como ela pode ser estimada; como a demanda de \u00e1gua pela planta varia ao longo de seu ciclo; etc.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-dots\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:200px;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"has-background-dim-100 wp-block-cover__gradient-background has-background-dim\" style=\"background-color:#29abe2\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns alignfull has-white-color has-text-color is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\" id=\"capitulo3\">CAP\u00cdTULO 3<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background has-white-background-color has-white-color is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-16018d1d wp-block-buttons-is-layout-flex\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-large-font-size wp-block-heading\">ENTENDENDO A INFLU\u00caNCIA DO SOLO NO MANEJO DE IRRIGA\u00c7\u00c3O<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\"><strong><a href=\"#sumario\" data-type=\"internal\" data-id=\"#sumario\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-white-color\">(voltar ao sum\u00e1rio)<\/mark><\/a><\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div style=\"height:0px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Ent\u00e3o, a seguir, vamos entender como o solo pode influenciar na disponibilidade de \u00e1gua para a planta e, consequentemente, no manejo da irriga\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo3a\" style=\"color:#0c4464\">Conhecendo alguns conceitos-chave sobre o solo<\/h3>\n\n\n\n<p>Para se realizar um bom manejo de irriga\u00e7\u00e3o \u00e9 importante saber as caracter\u00edsticas f\u00edsicas do solo, pois o solo ir\u00e1 agir como um reservat\u00f3rio de \u00e1gua para a planta. Por esse motivo s\u00e3o feitas an\u00e1lises f\u00edsicas do solo nas \u00e1reas em que \u00e9 realizada a irriga\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>A partir dessas an\u00e1lises \u00e9 poss\u00edvel conhecer: a Satura\u00e7\u00e3o do Solo, a Capacidade de Campo (CC), o Ponto de Murcha Permanente (PMP) e, posteriormente, a \u00c1gua Facilmente Dispon\u00edvel (AFD) para as plantas.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Satura\u00e7\u00e3o do Solo<\/strong>: \u00e9 o ponto em que 100% dos espa\u00e7os porosos do solo s\u00e3o preenchidos com \u00e1gua.&nbsp;<\/li><li><strong>Capacidade de Campo (CC)<\/strong>: \u00e9 a quantidade de \u00e1gua que sobra no solo ap\u00f3s a drenagem daquela contida nos macroporos e que pode ser drenada apenas pela a\u00e7\u00e3o da gravidade.<\/li><li><strong>Ponto de Murcha Permanente (PMP)<\/strong>: \u00e9 o teor de umidade do solo no qual a planta n\u00e3o consegue mais retirar \u00e1gua dele.<\/li><li><strong>Capacidade de \u00c1gua Dispon\u00edvel (CAD)<\/strong>: \u00e9 a diferen\u00e7a entre o teor de \u00e1gua no solo na CC e no PMP. Ou seja, a CAD \u00e9 o \u201ctamanho do reservat\u00f3rio\u201d de \u00e1gua para as plantas.<\/li><li><strong>\u00c1gua Facilmente Dispon\u00edvel (AFD)<\/strong>: \u00e9 a fra\u00e7\u00e3o de \u00e1gua no solo (parte da CAD) que pode ser retirada facilmente pelas ra\u00edzes. Quando a AFD se esgota, a planta necessita realizar um maior esfor\u00e7o para conseguir extrair \u00e1gua, gerando um estresse.&nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh5.googleusercontent.com\/gFpgXE_yGgIE5z8Vs4ST80-k-gc5ESUxEBMoGKpE1U0vgcyhJ2N2cfBPO_7rjERatVOsA0qu3IkKmI8wx7qTSnffBfXLjI9Hyu7xqErjpS51eeSzwcyrKCZ3LjVeAcLzWcE126ZU\" alt=\"Manejo de irriga\u00e7\u00e3o: entendendo a estrutura f\u00edsica do solo\"\/><figcaption>Esquema did\u00e1tico mostrando: (Figura a) a distribui\u00e7\u00e3o f\u00edsica de um solo; (Figura b) a capacidade de \u00e1gua dispon\u00edvel (CAD). (Fonte: <a href=\"http:\/\/www2.feis.unesp.br\/irrigacao\/lsvmanejoirrigacao.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Vanzela e Andrade<\/a>, 2020)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>\u00c9 importante mencionar que, o solo \u00e9 poroso e seus espa\u00e7os podem ser chamados de macroporos (orif\u00edcios maiores) e microporos (orif\u00edcios menores). Quando o solo est\u00e1 saturado, todos os poros s\u00e3o preenchidos com \u00e1gua e n\u00e3o h\u00e1 espa\u00e7o para o ar. Mas, ao drenar bem o solo, a \u00e1gua escorrer\u00e1 dos macroporos e o ar tomar\u00e1 seu lugar possibilitando a respira\u00e7\u00e3o das ra\u00edzes das plantas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Assim, quando o solo chega ao Ponto de Murcha Permanente (PMP) ainda h\u00e1 um pouco de \u00e1gua, mas a quantidade \u00e9 t\u00e3o baixa que n\u00e3o \u00e9 acess\u00edvel \u00e0s plantas.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh6.googleusercontent.com\/x0yz35mholXd3lrWILqWFfjrKAJM5bYwSbpGNoRT9j3Vex1xiOIIMGZ9D6pMvDthGvnHUNyqHtFyY4QevYWiliVB8uaBOItZfmIipF2jo1oAcWnugb_GPPnJCdPPAWHtlHUC3bAc\" alt=\"Manejo de irriga\u00e7\u00e3o: entendendo a satura\u00e7\u00e3o do solo, a capacidade de campo e o ponto de murcha permanente. \"\/><figcaption>Exemplifica\u00e7\u00e3o das diferentes quantidades de \u00e1gua no solo (Fonte: LAJOS, 2011, adaptado)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Tamb\u00e9m vale lembrar que, as umidades da Capacidade de Campo (CC) e Ponto de Murcha Permanente (PMP) s\u00e3o altamente dependentes da estrutura do solo. Por isso elas s\u00e3o diretamente afetadas por vari\u00e1veis como a mat\u00e9ria org\u00e2nica; a quantidade de areia, silte e argila do solo; a compacta\u00e7\u00e3o dele, etc.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo3b\" style=\"color:#0c4464\">A import\u00e2ncia da \u00c1gua Dispon\u00edvel no Solo para a irriga\u00e7\u00e3o<\/h3>\n\n\n\n<p>A CAD \u00e9 a quantidade total de \u00e1gua dispon\u00edvel que o solo consegue reter at\u00e9 uma profundidade, que \u00e9 a profundidade do sistema radicular efetivo (camada de solo onde se concentram a maioria das ra\u00edzes absorventes).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>A dificuldade para a planta extrair \u00e1gua varia conforme a quantidade de \u00e1gua no solo. Quanto menor a porcentagem de \u00e1gua, maior \u00e9 a dificuldade para extra\u00ed-la.<\/p>\n\n\n\n<p>Assim, a fra\u00e7\u00e3o de \u00e1gua no solo (parte da CAD) que pode ser retirada facilmente pelas ra\u00edzes das plantas \u00e9 chamada de \u00c1gua Facilmente Dispon\u00edvel (AFD).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Quando a AFD se esgota, a planta precisa fazer um esfor\u00e7o maior para conseguir retirar a \u00e1gua, gerando um estresse. Nesse momento, o solo atinge a Umidade Cr\u00edtica, que \u00e9 o limite em que deve-se iniciar as irriga\u00e7\u00f5es sem deixar as plantas entrarem em estresse.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Portanto, para se obter economia de \u00e1gua o ideal \u00e9 realizar a reposi\u00e7\u00e3o de \u00e1gua no solo quando a AFD estiver pr\u00f3xima de se esgotar.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh6.googleusercontent.com\/qSGlGhOmO2cODYd7SJeI70WWythDLCBF4KF78WLmkNcaC04HWgKH-yfSAMQUuzBgLEN9t8v13RzyjZ-MlPCnO5D4fVKa5Z8WTasA4NQxc3beUJrvD_VJbMCsDLB_ZwtFS0Mb3nMQ\" alt=\"Manejo de irriga\u00e7\u00e3o: entendendo os pontos de umidade do solo e a sua rela\u00e7\u00e3o com a disponibilidade de \u00e1gua para a planta\" width=\"560\" height=\"419\"\/><figcaption>Pontos de umidade do solo e sua rela\u00e7\u00e3o com a disponibilidade de \u00e1gua para a planta (Fonte: Farsad\u2019s, 2016, adaptado).<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo3c\" style=\"color:#0c4464\">Monitorando a umidade do solo<\/h3>\n\n\n\n<p>Monitorar a umidade do solo \u00e9 de extrema import\u00e2ncia para uma irriga\u00e7\u00e3o adequada. Isso porque, quando em excesso, a irriga\u00e7\u00e3o pode aumentar as perdas de nutrientes por lixivia\u00e7\u00e3o, causar a contamina\u00e7\u00e3o do len\u00e7ol fre\u00e1tico, aumentar as chances de saliniza\u00e7\u00e3o, aumentar os custos de produ\u00e7\u00e3o, al\u00e9m de diminuir a oxigena\u00e7\u00e3o das ra\u00edzes das plantas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Por outro lado, a irriga\u00e7\u00e3o abaixo do necess\u00e1rio provoca estresse h\u00eddrico nas plantas, gerando perdas na produ\u00e7\u00e3o e at\u00e9 mesmo a morte de plantas na lavoura.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Por esse motivo, \u00e9 muito importante ter um acompanhamento da umidade do solo, pois dessa forma \u00e9 poss\u00edvel fazer um manejo mais preciso e inteligente.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Muitos produtores rurais utilizam ferramentas que auxiliam nesta tarefa, sendo o <a href=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/tensiometro-tecnologias-monitorar-umidade-do-solo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">tensi\u00f4metro<\/a> uma das mais comuns dentre elas. Apesar de ter sido \u00fatil no passado, este equipamento j\u00e1 n\u00e3o \u00e9 mais o melhor, pois, com o avan\u00e7o da tecnologia, equipamentos muito mais modernos se tornaram acess\u00edveis, facilitando o dia a dia no campo, como \u00e9 o caso dos sensores de umidade do solo \u2013 que s\u00e3o compactos, de baixa manuten\u00e7\u00e3o e facilmente instalados, se comparados aos tensi\u00f4metros. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:200px;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"has-background-dim-100 wp-block-cover__gradient-background has-background-dim\" style=\"background-color:#29abe2\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns alignfull has-white-color has-text-color is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\" id=\"capitulo4\">CAP\u00cdTULO 4<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background has-white-background-color has-white-color is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-16018d1d wp-block-buttons-is-layout-flex\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-large-font-size wp-block-heading\">ENTENDENDO A INFLU\u00caNCIA DA ATMOSFERA MANEJO DE IRRIGA\u00c7\u00c3O<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\"><strong><a href=\"#sumario\" data-type=\"internal\" data-id=\"#sumario\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-white-color\">(voltar ao sum\u00e1rio)<\/mark><\/a><\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div style=\"height:0px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>J\u00e1 falamos sobre a influ\u00eancia do solo no manejo da irriga\u00e7\u00e3o. Mas, e a atmosfera? Voc\u00ea sabe como \u00e9 que ela interfere na necessidade de \u00e1gua pelas plantas?<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo4a\" style=\"color:#0c4464\">Conhecendo alguns conceitos-chave sobre atmosfera e o manejo de irriga\u00e7\u00e3o<\/h3>\n\n\n\n<p>Depois de entender como o solo influencia no manejo da irriga\u00e7\u00e3o, \u00e9 preciso saber de que forma as condi\u00e7\u00f5es atmosf\u00e9ricas interferem nesse processo. Seja na evapora\u00e7\u00e3o de \u00e1gua do solo, seja na transpira\u00e7\u00e3o de \u00e1gua pelas plantas, algumas vari\u00e1veis podem influenciar bastante no manejo da irriga\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Para come\u00e7ar, um conceito muito importante \u00e9 o da <a href=\"http:\/\/www.leb.esalq.usp.br\/leb\/aulas\/lce306\/Aula8_2012.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Evapotranspira\u00e7\u00e3o<\/a>. De forma geral, ela \u00e9 perda de \u00e1gua para a atmosfera pela combina\u00e7\u00e3o da: evapora\u00e7\u00e3o da \u00e1gua do solo e da vegeta\u00e7\u00e3o \u00famida mais a transpira\u00e7\u00e3o das plantas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh6.googleusercontent.com\/l3urL7NZAvkJNsW7ZDLj0DVuTJK8tfwDk9c5zlHwryJQhW4Ky2M-lvZ59rlVQinlfRmypTIfVC3tgiRem47uRJdRGON0ykWaZfVLF9zVOWzH5TbjBo4L8ZZmp9BA1F-m-hoM8eyw\" alt=\"Manejo de irriga\u00e7\u00e3o: entendendo a evapotranspira\u00e7\u00e3o \"\/><figcaption>(Fonte: ANA, 2017, adaptado de Conjuntura dos Recursos H\u00eddricos no Brasil)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Assim, o balan\u00e7o entre a \u00e1gua que entra na cultura pela chuva e a que sai por evapotranspira\u00e7\u00e3o (e por escorrimento superficial) vai resultar na varia\u00e7\u00e3o do armazenamento de \u00e1gua no solo, o que, por sua vez vai condicionar o crescimento, o desenvolvimento e o rendimento da <a href=\"http:\/\/www.leb.esalq.usp.br\/leb\/aulas\/lce306\/MeteorAgricola_Apostila2007.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">cultura<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center has-text-color has-background has-link-color wp-elements-ff506c8a571e966a5f97bbae242c5449 is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"background-color:#fceea6;color:#000000;padding-top:2em;padding-right:2em;padding-bottom:2em;padding-left:2em;flex-basis:800px\">\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Mas, por que n\u00e3o separar a evapora\u00e7\u00e3o de \u00e1gua do solo da transpira\u00e7\u00e3o de \u00e1gua pelas plantas?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background is-style-wide\" style=\"background-color:#000000;color:#000000\"\/>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">Porque \u00e9, quase imposs\u00edvel distinguir o vapor de \u00e1gua que se origina da evapora\u00e7\u00e3o de \u00e1gua no solo e da transpira\u00e7\u00e3o das plantas de forma pr\u00e1tica e vi\u00e1vel no dia a dia.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo4b\" style=\"color:#0c4464\">Fatores que influenciam na evapotranspira\u00e7\u00e3o&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>Os fatores determinantes para o processo de evapotranspira\u00e7\u00e3o est\u00e3o relacionados, principalmente, ao clima, \u00e0 planta e ao manejo do solo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Fatores atmosf\u00e9ricos que influenciam na evapotranspira\u00e7\u00e3o:<\/strong><ul><li>Temperaturas do ar: \u2191 temperatura tende a \u2191 evapotranspira\u00e7\u00e3o;<\/li><li>Umidade do ar: \u2191 umidade do ar&nbsp;tende a \u2193 evapotranspira\u00e7\u00e3o;<\/li><li>Velocidade do vento: \u2191 velocidade do vento tende a \u2191 evapotranspira\u00e7\u00e3o;<\/li><li>Incid\u00eancia solar sobre a cultura: \u2191 radia\u00e7\u00e3o l\u00edquida tende a \u2191 evapotranspira\u00e7\u00e3o;&nbsp;<\/li><\/ul><\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Fatores relacionados \u00e0s plantas que influenciam na evapotranspira\u00e7\u00e3o:<\/strong><ul><li>Esp\u00e9cie de planta: <a href=\"http:\/\/www.leb.esalq.usp.br\/leb\/aulas\/lce306\/MeteorAgricola_Apostila2007.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">influencia na arquitetura<\/a> foliar e na resist\u00eancia interna da planta ao transporte de \u00e1gua;&nbsp;<\/li><li>Est\u00e1dio de desenvolvimento da planta: influencia na \u00e1rea foliar que ir\u00e1 evapotranspirar, pois \u2191 \u00e1rea foliar tende a \u2191 evapotranspira\u00e7\u00e3o;<\/li><li>Profundidade de ra\u00edzes:&nbsp; influencia no volume de solo explorado pelas ra\u00edzes para atender a demanda h\u00eddrica atmosf\u00e9rica.&nbsp;<\/li><\/ul><\/li><\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Fatores relacionados ao manejo do solo influenciam na evapotranspira\u00e7\u00e3o:<\/strong><ul><li>Espa\u00e7amento e densidades de plantio: esses fatores influenciam na competi\u00e7\u00e3o entre as plantas. Assim, conforme \u2193 espa\u00e7amento \u2191 competi\u00e7\u00e3o por \u00e1gua, o que causa o aprofundamento do sistema radicular a fim de elevar o volume de \u00e1gua dispon\u00edvel. Conforme \u2191 espa\u00e7amento o sistema radicular fica mais superficial, por\u00e9m isso permite mais aquecimento do solo e das plantas, e a circula\u00e7\u00e3o mais livre do vento entre as plantas, o que pode \u2191 evapotranspira\u00e7\u00e3o;<\/li><li>Cobertura do solo e o seu sistema de manejo: \u2191 cobertura do solo tende a \u2193 evapora\u00e7\u00e3o e, com isso, \u2193 evapotranspira\u00e7\u00e3o;<\/li><li>Capacidade de Armazenamento de \u00c1gua (CAD), textura e estrutura do solo: os solos argilosos t\u00eam uma maior capacidade de armazenamento de \u00e1gua do que os arenosos, por isso, s\u00e3o capazes de manter uma taxa de evapotranspira\u00e7\u00e3o por per\u00edodo mais longo. Por\u00e9m, em solos arenosos o sistema radicular tende a ser mais profundo, o que pode compensar a menor reten\u00e7\u00e3o de \u00e1gua;<\/li><li>Orienta\u00e7\u00e3o do plantio: influencia na exposi\u00e7\u00e3o da cultura ao vento, que \u00e9 outro fator que pode alterar a evapotranspira\u00e7\u00e3o.<\/li><\/ul><\/li><\/ul>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh6.googleusercontent.com\/0Qn8kcupuLPQRjKR9e77BmGWrwvpbjw5wkDuAZ6oe8T0CAzjj_P9Rb_BZ41iNP1-Iwvlmg_JWgzkCHbZRnwsJBLP6qxthE_wvTB4IDpdgCzrbSYMRe3DmK0HEvaBOgrph8cEGXiu\" alt=\"Compara\u00e7\u00e3o simplificada sobre reten\u00e7\u00e3o de \u00e1gua em solos arenosos e argilosos\" width=\"328\" height=\"343\"\/><figcaption>Compara\u00e7\u00e3o simplificada de capacidade de reten\u00e7\u00e3o de \u00e1gua para solos argilosos e arenosos (Fonte: Agrosmart, 2019)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo4c\" style=\"color:#0c4464\">Tipos de evapotranspira\u00e7\u00e3o&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>Dependendo das condi\u00e7\u00f5es da vegeta\u00e7\u00e3o, do tamanho da \u00e1rea e das condi\u00e7\u00f5es de \u00e1gua no solo, a evapotranspira\u00e7\u00e3o pode ser dividia <a href=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/evapotranspiracao-e-sua-utilizacao-na-agricultura\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">4 tipos<\/a>:<\/p>\n\n\n\n<p>1.<strong> Evapotranspira\u00e7\u00e3o potencial (ETp) ou de refer\u00eanci<\/strong>a (ETo): que \u00e9 a quantidade de \u00e1gua transferida para a atmosfera, por evapora\u00e7\u00e3o e transpira\u00e7\u00e3o, em condi\u00e7\u00f5es do solo <strong>sem restri\u00e7\u00e3o h\u00eddrica, e com uma cultura rasteira em pleno desenvolvimento<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n<p>O c\u00e1lculo da evapotranspira\u00e7\u00e3o potencial ou de refer\u00eancia n\u00e3o considera solo seco, por isso, depende apenas das vari\u00e1veis meteorol\u00f3gicas.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh5.googleusercontent.com\/-GwQFa9lJHYxxJQf6nfIW8HDfILEK_OTA0soxZPFsTbEbAVconm8WGaEf7SRh0lNfspKM8x5BjiQk26leEZzrByZg3lUoo2SV9PrtfKSEl3wDxUzy5dWEhhzgfunNPkMjCu2U9pD\" alt=\"Evapotranspira\u00e7\u00e3o potencial\"\/><figcaption>Exemplifica\u00e7\u00e3o da evapotranspira\u00e7\u00e3o potencial ou de refer\u00eancia (Fonte: <a href=\"http:\/\/www.leb.esalq.usp.br\/leb\/aulas\/lce306\/Aula8_2012.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Esalq-USP<\/a>)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>2. <strong>Evapotranspira\u00e7\u00e3o real (ETR): <\/strong>\u00e9 a quantidade de \u00e1gua transferida para a atmosfera, por evapora\u00e7\u00e3o e transpira\u00e7\u00e3o, em condi\u00e7\u00f5es reais de fatores atmosf\u00e9ricos e umidade do solo. Ou seja, considerando um solo com uma <strong>cultura rasteira em pleno desenvolvimento<\/strong>, igual a ETP, por\u00e9m <strong>com OU sem restri\u00e7\u00e3o h\u00eddrica<\/strong>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">ETR \u2264 ETP<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">(Evapotranspira\u00e7\u00e3o real \u00e9 menor ou igual a Evapotranspira\u00e7\u00e3o Potencial)<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/Wy4DVjWams84Mv66kvVtePEIl0SN7XUiqcl7jhx7p2lQxGEJRnemgRige9YOD_erkDyGkJiTC0DKLf2D2dEBW1XV4tEkq0_HwYD_sLLrbEyMeT786cYP4utpignaJ7sUF-XdI_vW\" alt=\"Evapotranspira\u00e7\u00e3o Real\"\/><figcaption>Exemplifica\u00e7\u00e3o da evapotranspira\u00e7\u00e3o real (Fonte: <a href=\"http:\/\/www.leb.esalq.usp.br\/leb\/aulas\/lce306\/Aula8_2012.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Esalq-USP<\/a>)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p><strong>3. Evapotranspira\u00e7\u00e3o de O\u00e1sis (ETO): <\/strong>\u00e9 a evapotranspira\u00e7\u00e3o de uma \u00e1rea vegetada e irrigada, que tem ao redor uma \u00e1rea seca, ou seja, sem a presen\u00e7a de \u00e1rea de bordadura.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">ETO &gt; ETP<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">(Evapotranspira\u00e7\u00e3o de O\u00e1sis \u00e9 maior que a Evapotranspira\u00e7\u00e3o Potencial)<\/p>\n\n\n\n<p>4.<strong> Evapotranspira\u00e7\u00e3o da cultura (ETc): <\/strong>\u00e9 a evapotranspira\u00e7\u00e3o de uma cultura, em <strong>qualquer fase de seu desenvolvimento <\/strong>\u2013 da semeadura at\u00e9 a colheita \u2013 <strong>sem restri\u00e7\u00e3o h\u00eddrica<\/strong>, ou seja, \u00e9 a evapotranspira\u00e7\u00e3o m\u00e1xima de cultura. Assim, o c\u00e1lculo da ETc <strong>depende: das condi\u00e7\u00f5es meteorol\u00f3gicas; do tipo de cultura e da sua fase de desenvolvimento<\/strong>, levando em conta a \u00e1rea foliar, pois isso vai influenciar na transpira\u00e7\u00e3o de \u00e1gua pela planta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">ETc = Kc*ETP&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">(Evapotranspira\u00e7\u00e3o da Cultura \u00e9 igual a Evapotranspira\u00e7\u00e3o Potencial multiplicada pelo coeficiente de cultura [Kc])<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh5.googleusercontent.com\/UsbNSuoS5Px5rdSpYr3Z8b5iAXIdfE-XhbFcCinOSVovM1UVqitd6RXuIM2y9zlZHXTl5IW4BfFvvPOBo_ICXGEaa67dSep0VCqAZfJOklxBjHZ4jrKkXhxuEgVg3-EhvattcLw_\" alt=\"Evapotranspira\u00e7\u00e3o da cultura\"\/><figcaption>Exemplifica\u00e7\u00e3o da evapotranspira\u00e7\u00e3o da cultura (Fonte: <a href=\"http:\/\/www.leb.esalq.usp.br\/leb\/aulas\/lce306\/Aula8_2012.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Esalq\/USP<\/a>)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<\/h4>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh5.googleusercontent.com\/AaR2tSWZayNx3sc8cP4pW9Mhp9druVmBvVleMRgDp37DtIodLXkuhqXFJ6jev2xoRPlS__Wj9QidDh5VkcdWP0cTAQh_tIgqvVNHYxnS0qWlUIT-S4CsD6XnDjVwMCOaD32jKyrQ\" alt=\"Tipos Evapotranspira\u00e7\u00e3o\"\/><figcaption>(Fonte: adaptado de Yamada \u2013 Esalq)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo4d\" style=\"color:#0c4464\">Calculando uma estimativa de evapotranspira\u00e7\u00e3o&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>Assim como existem diferentes tipos de evapotranspira\u00e7\u00e3o, h\u00e1 tamb\u00e9m metodologias diferentes para estim\u00e1-la. E n\u00e3o existe uma metodologia melhor ou pior, existe a mais ou menos adequada de acordo com os dados dispon\u00edveis o objetivo que se tem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>No caso da ETP, \u00e9 poss\u00edvel estim\u00e1-la de <a href=\"http:\/\/www.leb.esalq.usp.br\/leb\/aulas\/lce306\/MeteorAgricola_Apostila2007.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">diferentes maneiras<\/a>, como por exemplo:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00e9todo de Thornthwaite&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u21d2 ETP=16*(10*TnI) quando 0 \u2264 Tn \u2264 26,0 \u00b0C<\/p>\n\n\n\n<p>\u21d2 ETP=(-415,85+32,24*Tn \u2013 0,43 Tn2)&nbsp; quando Tn&gt;26,0 \u00b0C<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00e9todo de Thornthwaite com a simplifica\u00e7\u00e3o de Camargo<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u21d2 ETP = 30*ETT*Cor<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00e9todo de Camargo<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u21d2 ETP=0,01*Q0*T*ND<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00e9todo do Tanque Classe A&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u21d2 ETO =Kp*ECA<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00e9todo de Hargreaves &amp; Samani<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u21d2ETP=0,0023*Q0*(Tmax-Tmin)0,5*(Tmed+17,8)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00e9todo de Priestley-Taylor<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u21d2 ETP =1,26*W*(Rn &#8211; G)2,45<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00e9todo de Penman-Monteith (Padr\u00e3o FAO)<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u21d2 ETP = 0,408*s*(Rn &#8211; G) + \u03b3*900*U2*(es- ea)T + 275s + \u03b3*(I+ 0,34*U2)<\/p>\n\n\n\n<p>E como escolher um desses m\u00e9todos? A t\u00edpica resposta de agr\u00f4nomo: DEPENDE! <\/p>\n\n\n\n<p>A escolha de um m\u00e9todo para estimar a evapotranspira\u00e7\u00e3o depende de tr\u00eas fatores muitos importantes:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1\u00ba Fator: a disponibilidade de dados meteorol\u00f3gicos&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00e9todos muito complexos, que necessitam de um grande n\u00famero de vari\u00e1veis, s\u00f3 podem ser utilizados quando h\u00e1 a disponibilidade de todos os dados necess\u00e1rios. <\/p>\n\n\n\n<p>Por exemplo, apenas com dados de temperatura do ar n\u00e3o \u00e9 poss\u00edvel aplicar o m\u00e9todo Penman\u2013Monteith.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2\u00ba Fator: a escala de tempo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Alguns m\u00e9todos s\u00e3o melhores para escalas de tempo mensais e outros para escalas di\u00e1rias. <\/p>\n\n\n\n<p>Por exemplo, Thornthwaite e de Camargo s\u00e3o capazes de estimar bem a ETP em escala mensal, j\u00e1 o para a escala di\u00e1ria, m\u00e9todos que envolvem o saldo de radia\u00e7\u00e3o tendem a ser mais adequados.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3\u00ba Fator: as condi\u00e7\u00f5es clim\u00e1ticas para as quais o m\u00e9todo foi desenvolvido<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>No caso de m\u00e9todos emp\u00edricos, \u00e9 preciso conhecer as condi\u00e7\u00f5es clim\u00e1ticas para as quais eles foram desenvolvidos, pois eles n\u00e3o costumam ter aplica\u00e7\u00e3o universal.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Assim, enquanto os m\u00e9todos de Thornthwaite e de Camargo s\u00e3o aplic\u00e1veis \u00e0 regi\u00f5es de clima \u00famido, n\u00e3o s\u00e3o adequados para para aquelas de clima seco, pois tendem a subestimar os resultados. J\u00e1 o m\u00e9todo de Hargreaves &amp; Samani \u00e9 melhor para tais locais, pois foi desenvolvido para estes climas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-dots\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:200px;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"has-background-dim-100 wp-block-cover__gradient-background has-background-dim\" style=\"background-color:#29abe2\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns alignfull has-white-color has-text-color is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\" id=\"capitulo5\">CAP\u00cdTULO 5<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background has-white-background-color has-white-color is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-16018d1d wp-block-buttons-is-layout-flex\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-large-font-size wp-block-heading\">ENTENDENDO A INFLU\u00caNCIA DA PLANTA NO MANEJO DE IRRIGA\u00c7\u00c3O<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\"><strong><a href=\"#sumario\" data-type=\"internal\" data-id=\"#sumario\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-white-color\">(voltar ao sum\u00e1rio)<\/mark><\/a><\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div style=\"height:0px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Falamos sobre o solo, as condi\u00e7\u00f5es atmosf\u00e9ricas e como ambos influenciam nos processos de disponibilidade e perda de \u00e1gua, o que, por sua vez, impacta no manejo da irriga\u00e7\u00e3o.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Agora vamos falar sobre a raz\u00e3o de tudo isso: as plantas. Afinal, o objetivo da irriga\u00e7\u00e3o \u00e9 fornecer uma solu\u00e7\u00e3o a um problema clim\u00e1tico (a falta de \u00e1gua) que afeta diretamente as plantas de uma lavoura ou pomar.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo5a\" style=\"color:#0c4464\">Conhecendo alguns conceitos-chave sobre a planta e o manejo de irriga\u00e7\u00e3o<\/h3>\n\n\n\n<p>Dois conceitos b\u00e1sicos relacionados \u00e0s plantas e que influenciam na demanda de \u00e1gua pela cultura e, por consequ\u00eancia, no manejo da irriga\u00e7\u00e3o, s\u00e3o:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Kc: <\/strong>que \u00e9 o coeficiente da cultura;<\/li><li><strong>Fenologia da planta: <\/strong>que \u00e9 o <a href=\"https:\/\/www.embrapa.br\/en\/busca-de-publicacoes\/-\/publicacao\/1098515\/conhecendo-a-fenologia-do-feijoeiro-e-seus-aspectos-fitotecnicos\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">estudo do desenvolvimento da planta<\/a> ao longo de suas diferentes etapas, ou seja, germina\u00e7\u00e3o, emerg\u00eancia, crescimento, desenvolvimento vegetativo, florescimento, frutifica\u00e7\u00e3o, forma\u00e7\u00e3o das sementes e matura\u00e7\u00e3o.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Como mencionamos antes, ao falar sobre a evapotranspira\u00e7\u00e3o:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">ETc (Evapotranspira\u00e7\u00e3o da cultura) = ETP * Kc<\/p>\n\n\n\n<p>Esse \u2018Kc\u2019 \u00e9 o coeficiente de cultura e varia de acordo com as fases fenol\u00f3gicas da planta e tamb\u00e9m entre esp\u00e9cies e variedades (cultivares). Al\u00e9m disso, o Kc \u00e9 dado em fun\u00e7\u00e3o do IAF (\u00cdndice de \u00c1rea Foliar).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Em culturas anuais \u2013 como soja, milho, trigo, feij\u00e3o etc \u2013 \u00e0 medida que a planta se desenvolve o IAF aumenta at\u00e9 atingir um valor m\u00e1ximo. Em seguida, no per\u00edodo de senesc\u00eancia das folhas, ele come\u00e7a a diminuir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/n3UJK_J_0wOeYw1k22tZBnmaEVUwIlP__uRiTZ7rPgbfW2q8MqOYE3JEoTPvdFUJMSCnldtA-8VnKkVHYiZGEI_KPIwmb2HVeNmZR1hFoJSGXDMecYB8FoftzPMaOjDjqKzCkHbY\" alt=\"\"\/><figcaption>Explicando a imagem \u2013 Nos valores de Kc para culturas anuais: o per\u00edodo I representa o estabelecimento da cultura (semeadura \u00e0 germina\u00e7\u00e3o); o per\u00edodo II caracteriza o desenvolvimento vegetativo (germina\u00e7\u00e3o ao florescimento); o per\u00edodo III \u00e9 o per\u00edodo reprodutivo (florescimento ao final do enchimento dos gr\u00e3os); e o per\u00edodo IV \u00e9 a matura\u00e7\u00e3o.&nbsp;<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>J\u00e1 em culturas perenes \u2013 como caf\u00e9, uva, manga etc \u2013, devido ao crescimento cont\u00ednuo das plantas, o valor de Kc \u00e9 crescente durante os anos anteriores \u00e0 maturidade e, a partir da\u00ed, ele se torna praticamente constante, com pequenas varia\u00e7\u00f5es sazonais em fun\u00e7\u00e3o da varia\u00e7\u00e3o do IAF \u2013 por exemplo, no caso do cafeeiro, devido \u00e0 colheita e ao per\u00edodo de repouso no inverno, o seu IAF diminui alterando o Kc.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Al\u00e9m disso, a necessidade h\u00eddrica das plantas varia de acordo com a sua fase fenol\u00f3gica (que tem rela\u00e7\u00e3o direta com o Kc).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"567\" height=\"202\" src=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Fases-de-desenvolvimento-da-cultura-do-milho-1-FONTE-Ciampitti-Elmore-Lauer-2016.png\" alt=\"Manejo de irriga\u00e7\u00e3o: entendendo a fenologia das culturas \" class=\"wp-image-11292\"\/><figcaption>Fenologia da cultura do milho (Fonte: Ciampitti; Elmore; Lauer, 2016)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Por exemplo, as culturas perenes muitas vezes precisam de um per\u00edodo de repouso vegetativo (geralmente no inverno). Assim, durante essa fase fenol\u00f3gica o Kc da cultura ser\u00e1 menor e, provavelmente, a planta n\u00e3o vai precisar de irriga\u00e7\u00e3o.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>No caso de uma cultura anual, durante a sua fase de matura\u00e7\u00e3o, quase sempre n\u00e3o h\u00e1 necessidade de irriga\u00e7\u00f5es.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/CNmleQJ8SiG5CUYYCaKINa2xtM2BpQ7v8vdZjzKSOxGRmnxFmvTsRYow6ydIctV5JqpcAdruakoh70hqyu3I-Oqp5ZE2Dit3SQuWVFYEGG9_gHdwdrBKpDs4iZc17ApSqzScq0Aq\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"258\"\/><figcaption>Fenologia do cafeeiro ar\u00e1bica (Fonte: <a href=\"https:\/\/revistaespresso.com.br\/colunistas\/esquema-da-fenologia-do-cafeeiro-arabica\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener nofollow\">Revista Espresso<\/a>, 2021)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Em resumo, identificar qual o momento de seu desenvolvimento a planta se encontra \u00e9 extremamente importante para a irriga\u00e7\u00e3o, pois a demanda de \u00e1gua pelas plantas variam ao longo de seu ciclo.<\/p>\n\n\n\n<p>Um manejo de irriga\u00e7\u00e3o capaz de levar em conta esse fator, com toda certeza ser\u00e1 mais eficiente.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo5b\" style=\"color:#0c4464\">Os efeitos negativos do excesso e d\u00e9ficit h\u00eddrico nas plantas<\/h3>\n\n\n\n<p>Tanto <a href=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/excesso-deficit-hidrico\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">o excesso quanto o d\u00e9ficit h\u00eddrico<\/a> s\u00e3o prejudiciais para a produ\u00e7\u00e3o agr\u00edcola, por interferirem diretamente no desempenho das plantas.<\/p>\n\n\n\n<p>Quando a quantidade de \u00e1gua no solo estiver acima do exigido pela cultura, ent\u00e3o teremos o excesso h\u00eddrico, o que pode prejudicar a lavoura. E o efeito desse preju\u00edzo depender\u00e1 da dura\u00e7\u00e3o desse per\u00edodo de excesso de \u00e1gua e do est\u00e1dio de desenvolvimento em que a planta se encontra.<\/p>\n\n\n\n<p>O excesso de \u00e1gua pode ter como origem o tipo de solo, chuvas intensas, manejo deficiente, t\u00e9cnicas de irriga\u00e7\u00e3o inadequadas, bem como uma topografia desfavor\u00e1vel.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Algumas das consequ\u00eancias do excesso de \u00e1gua para as plantas s\u00e3o:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Preju\u00edzo no desenvolvimento de ra\u00edzes e da parte a\u00e9rea;<\/li><li>No caso de leguminosas, atrapalha na fixa\u00e7\u00e3o de nitrog\u00eanio;<\/li><li>Potencializa o efeito das doen\u00e7as;<\/li><li>Pode levar \u00e0 maior lixivia\u00e7\u00e3o de nutrientes;<\/li><li>\u00c9 capaz de provocar uma redu\u00e7\u00e3o na produtividade da lavoura.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Isso porque, o excesso de \u00e1gua pode reduzir a disponibilidade do oxig\u00eanio nos poros do solo, afetando a respira\u00e7\u00e3o das plantas e a absor\u00e7\u00e3o de nutrientes.<\/p>\n\n\n\n<p>Se o excesso h\u00eddrico durar muitos dias pode causar danos irrevers\u00edveis e, \u00e0s vezes, a morte das plantas, dependendo do tipo de solo, fase fenol\u00f3gica e esp\u00e9cie cultivada.<\/p>\n\n\n\n<p>J\u00e1 o d\u00e9ficit h\u00eddrico acontece quando a precipita\u00e7\u00e3o \u00e9 menor do que a evapotranspira\u00e7\u00e3o das plantas num determinado per\u00edodo. Ou seja, quando ocorre a falta de \u00e1gua no momento em que a planta necessita para se desenvolver.<\/p>\n\n\n\n<p>Assim, algumas das consequ\u00eancias do d\u00e9ficit h\u00eddrico para as plantas, desde os processos iniciais de germina\u00e7\u00e3o de sementes at\u00e9 na flora\u00e7\u00e3o, incluem:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Redu\u00e7\u00e3o da porcentagem de germina\u00e7\u00e3o das sementes;<\/li><li>Menor desenvolvimento da parte a\u00e9rea;<\/li><li>Aborto e abscis\u00e3o de flores;<\/li><li>Preju\u00edzo no enchimento de gr\u00e3os;<\/li><li>E at\u00e9 mesmo morte de plantas.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Por isso, \u00e9 preciso monitorar as condi\u00e7\u00f5es de solo, atmosfera e o desenvolvimento das plantas na lavoura para saber quando intervir em casos de excesso ou d\u00e9ficit h\u00eddrico.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mas, n\u00e3o basta apenas irrigar, \u00e9 preciso fazer isso da maneira mais adequada poss\u00edvel, a fim de evitar desperd\u00edcios de insumos, danos \u00e0s plantas e gastos desnecess\u00e1rios.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-dots\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:200px;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"has-background-dim-100 wp-block-cover__gradient-background has-background-dim\" style=\"background-color:#29abe2\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns alignfull has-white-color has-text-color is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\" id=\"capitulo6\">CAP\u00cdTULO 6<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background has-white-background-color has-white-color is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-16018d1d wp-block-buttons-is-layout-flex\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-large-font-size wp-block-heading\">COMO A TECNOLOGIA PODE AUXILIAR NO MANEJO DE IRRIGA\u00c7\u00c3O<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\"><strong><a href=\"#sumario\" data-type=\"internal\" data-id=\"#sumario\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-white-color\">(voltar ao sum\u00e1rio)<\/mark><\/a><\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div style=\"height:0px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"has-text-color wp-block-heading\" id=\"capitulo6a\" style=\"color:#0c4464\">A tecnologia na coleta e an\u00e1lise de dados&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>As tecnologias podem ajudar, e muito, no manejo da irriga\u00e7\u00e3o, desde \u00e0 coleta de dados at\u00e9 o processamento e a obten\u00e7\u00e3o de recomenda\u00e7\u00f5es. <\/p>\n\n\n\n<p>Diferentes sensores, por exemplo, instalados na lavoura ou pomar podem coletar tanto dados do solo, como das condi\u00e7\u00f5es atmosf\u00e9ricas.<\/p>\n\n\n\n<p>No caso dos <a href=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/sensores-de-solo\/\">sensores de solo<\/a>, duas grandes vantagens do uso de equipamentos de leitura autom\u00e1tica s\u00e3o: a possibilidade de monitorar a evolu\u00e7\u00e3o detalhada do comportamento de \u00e1gua no solo e tamb\u00e9m avaliar o efeito das flutua\u00e7\u00f5es diurnas de temperatura na leitura de umidade do solo. <\/p>\n\n\n\n<p>Al\u00e9m disso, esses sensores s\u00e3o compactos, de baixa manuten\u00e7\u00e3o e mais facilmente instal\u00e1veis se comparados aos tensi\u00f4metros. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"450\" src=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/SensorSolo2-800x450.png\" alt=\"Manejo de irriga\u00e7\u00e3o com uso de sensores de umidade do solo - Agrosmart\" class=\"wp-image-11465\"\/><figcaption>Sensor Decagon 10HS (Fonte: Agrosmart, 2019)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>J\u00e1 as esta\u00e7\u00f5es meteorol\u00f3gicas autom\u00e1ticas possuem 4 sensores essenciais: o anem\u00f4metro, piran\u00f4metro, o sensor de temperatura e umidade (termohigr\u00f4metro) e o pluvi\u00f4metro.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Pluvi\u00f4metro (geralmente de b\u00e1scula): mede a precipita\u00e7\u00e3o;<\/li><li>Sensor de temperatura e umidade: geralmente s\u00e3o termistores que medem a temperatura e a umidade do ar;&nbsp;<\/li><li>Piran\u00f4metro: registra a radia\u00e7\u00e3o solar global;<\/li><li>Anem\u00f4metro: \u00e9 um instrumento que mede a velocidade e a dire\u00e7\u00e3o do vento.&nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"400\" src=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Estacao-Meteorologica-Agrosmart-800x400.png\" alt=\"Manejo de irriga\u00e7\u00e3o com uso de esta\u00e7\u00e3o meteorol\u00f3gica autom\u00e1tica - Agrosmart\" class=\"wp-image-11356\"\/><figcaption>Esta\u00e7\u00e3o Meteorol\u00f3gica e os seus sensores em campo (Fonte: Agrosmart, 2022)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Depois da coleta desses dados, \u00e9 poss\u00edvel process\u00e1-los a partir de algoritmos a fim de realizar os c\u00e1lculos de estimativas de evapotranspira\u00e7\u00e3o e relacion\u00e1-los com outras informa\u00e7\u00f5es para que seja feita a melhor e mais precisa recomenda\u00e7\u00e3o de irriga\u00e7\u00e3o, fornecendo \u00e0 planta exatamente o <strong>QUANTO<\/strong> de \u00e1gua ela precisa e <strong>QUANDO<\/strong> ela realmente precisa.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:200px;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"has-background-dim-100 wp-block-cover__gradient-background has-background-dim\" style=\"background-color:#29abe2\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-columns alignfull has-white-color has-text-color is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\" id=\"aqua\">A MELHOR SOLU\u00c7\u00c3O:<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-background has-white-background-color has-white-color is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-16018d1d wp-block-buttons-is-layout-flex\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-large-font-size wp-block-heading\">MANEJO INTELIGENTE DA IRRIGA\u00c7\u00c3O AGROSMART AQUA<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-small-font-size\"><strong><a href=\"#sumario\" data-type=\"internal\" data-id=\"#sumario\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-white-color\">(voltar ao sum\u00e1rio)<\/mark><\/a><\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<div style=\"height:0px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Calcular a l\u00e2mina de irriga\u00e7\u00e3o e ter uma recomenda\u00e7\u00e3o precisa com base no microclima da sua lavoura, o seu sistema de irriga\u00e7\u00e3o, o tipo de solo e a sua cultura \u00e9 um grande desafio.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c9 muito dif\u00edcil ter o controle das informa\u00e7\u00f5es necess\u00e1rias para saber com exatid\u00e3o quando e quanto irrigar.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh6.googleusercontent.com\/zVS4tXUIL-CtfvmZashPZ9Rs_k4L7DW1NRMJtchoC3YS1ch-hS4UuWf66hoLnFxFMPc74gSIMUqDw_sEB8fLROY42UVrdsLQRv0P9u3o9JNAmltI_PwP6qGl3rwNodPFiIbfCHTa\" alt=\"Manejo de irriga\u00e7\u00e3o AQUA - Agrosmart\" width=\"683\" height=\"384\"\/><figcaption>Imagens do Manejo de Irriga\u00e7\u00e3o AQUA acessado pelo computador (Fonte: Agrosmart, 2022)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Ent\u00e3o, imagine ter um manejo de irriga\u00e7\u00e3o que monitora a demanda h\u00eddrica de cada um de seus talh\u00f5es e com isso permite:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>O fornecimento adequado de \u00e1gua para as plantas;<\/li><li>O controle das irriga\u00e7\u00f5es e dos dados;<\/li><li>A economia de \u00e1gua e energia el\u00e9trica;<\/li><li>Um maior controle do estresse h\u00eddrico sofrido pela planta;<\/li><li>A economia de m\u00e3o de obra, pois evita ter que ir para o campo todo dia para verificar a umidade do solo;<\/li><li>E ainda ajuda a diminuir a lixivia\u00e7\u00e3o de nutrientes \u2013 algo ainda mais importante no cen\u00e1rio atual de encarecimento dos fertilizantes.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Com o AQUA, a melhor solu\u00e7\u00e3o de manejo da irriga\u00e7\u00e3o do mercado, \u00e9 poss\u00edvel ter todos esses benef\u00edcios.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-cover alignfull is-light\" style=\"min-height:100vh;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"has-background-dim-100 wp-block-cover__gradient-background has-background-dim\" style=\"background-color:#ffffff\"><\/span><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-nowrap is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-1fb9aab6 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button has-custom-font-size is-style-outline is-style-outline--9\" style=\"font-size:15px\"><a class=\"wp-block-button__link has-text-color\" href=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/category\/casos-de-sucesso\/\" style=\"color:#0c4464\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>CONHE\u00c7A OS CASOS DE PRODUTORES QUE UTILIZAM<\/strong><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-video\"><video height=\"1080\" style=\"aspect-ratio: 1080 \/ 1080;\" width=\"1080\" autoplay loop muted src=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Video-Sensor-AQUA.mp4\"><\/video><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-color has-medium-font-size\" style=\"color:#0c4464\"><strong><em>Mas, \u00e9 o melhor mesmo?&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:16px\">Como vimos ao longo desse e-book, um bom manejo de irriga\u00e7\u00e3o leva em conta diferentes vari\u00e1veis. O AQUA faz isso muito bem pois utiliza um Kc com valores que mudam conforme a evolu\u00e7\u00e3o da fase fenol\u00f3gica da planta.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:16px\">Al\u00e9m disso, quanto mais sensores em campo, maior a entrada de dados e mais precisa a recomenda\u00e7\u00e3o da necessidade de \u00e1gua da sua cultura.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:16px\">No Aqua \u00e9 poss\u00edvel utilizar os dados da esta\u00e7\u00e3o meteorol\u00f3gica, sensores de solo, pluvi\u00f4metro extra e at\u00e9 a previs\u00e3o do tempo, para ter um manejo de irriga\u00e7\u00e3o mais eficiente.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"font-size:16px\">E tudo isso <strong>sem a necessidade de internet, wi-fi, 3G, 4G ou 5G na sua propriedade<\/strong>, pois os dados s\u00e3o transmitidos via sat\u00e9lite de qualquer lugar. Ou seja, a melhor conectividade do mercado.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons alignwide is-content-justification-center is-nowrap is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-1fb9aab6 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button has-custom-font-size is-style-fill\" style=\"font-size:15px\"><a class=\"wp-block-button__link has-vivid-cyan-blue-background-color has-background\" href=\"https:\/\/site.agrosmart.com.br\/manejo\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>CONHECER MAIS SOBRE O AQUA<\/strong><\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:50px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/site.agrosmart.com.br\/pluvipromo?utm_campaign=Site%20e%20Blog&amp;utm_source=site.agrosmart.com.br%2Fpluvipromo\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"290\" src=\"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Banner-Pluviometro-Promocional.png\" alt=\"pluvi\u00f4metro digital promocional\" class=\"wp-image-11505\"\/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\"><strong>Refer\u00eancias<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">ANA (Ag\u00eancia Nacional de \u00c1guas).&nbsp;<strong>Estudo da ANA aponta perspectiva de aumento do uso de \u00e1gua no Brasil at\u00e9 2030<\/strong>. 2019.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">ANA (Ag\u00eancia Nacional de \u00c1guas).&nbsp;<strong>Atlas Irriga\u00e7\u00e3o: uso da \u00e1gua na agricultura irrigada<\/strong>. 2021.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Canal Rural.&nbsp;<strong>Ap\u00f3s fim do desconto na energia, produtores buscam por op\u00e7\u00f5es rent\u00e1veis<\/strong>. 2020.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">BALBINO, Amanda.&nbsp;<strong>3 formas de fazer o manejo da irriga\u00e7\u00e3o na lavoura<\/strong>. 2016. Agrosmart.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">CASTAN, Danielle.&nbsp;<strong>O que significa excesso e d\u00e9ficit h\u00eddrico na agricultura?<\/strong>. 2021. Agrosmart.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">OLIVEIRA, Luciene Fr\u00f3es Camarano de&nbsp;<em>et al<\/em>.&nbsp;<strong>Conhecendo a fenologia do feijoeiro e seus aspectos fitot\u00e9cnicos<\/strong>. 2018. Embrapa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">PEREIRA, Antonio Roberto; ANGELOCCI, Luiz Roberto; SENTELHAS, Paulo Cesar.&nbsp;<strong>Meteorologia Agr\u00edcola<\/strong>: Edi\u00e7\u00e3o Revista e Ampliada. 2007. Departamento de Ci\u00eancias Exatas. ESALQ\/USP. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">SANTOS, Diego.&nbsp;<strong>Esque\u00e7a o tensi\u00f4metro, conhe\u00e7a as novas tecnologias para monitorar a umidade do solo<\/strong>. 2016. Agrosmart.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">SANTOS, Diego.&nbsp;<strong>Principais tipos de irriga\u00e7\u00e3o: vantagens e desvantagens<\/strong>. 2016. Agrosmart.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">SANTOS, Rayssa Fernanda dos. <strong>Evapotranspira\u00e7\u00e3o e sua utiliza\u00e7\u00e3o na agricultura<\/strong>. 2021. Agrosmart.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">SENTELHAS, Paulo Cesar; ANGELOCCI, Luiz Roberto.&nbsp;<strong>Evapotranspira\u00e7\u00e3o<\/strong>: defini\u00e7\u00f5es e conceitos. 2012. Meteorologia Agr\u00edcola. ESALQ\/USP.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Superintend\u00eancia T\u00e9cnica da CNA.&nbsp;<strong>Esclarecimentos relativos aos efeitos do Decreto no 9.642\/2018 que alterou os descontos das contas el\u00e9tricas do setor rural<\/strong>. 2018.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">VANZELA, Luiz Sergio; ANDRADE, Meire Cristina Nogueira de.&nbsp;Manejo da Irriga\u00e7\u00e3o Via Solo. Disciplina Manejo da Irriga\u00e7\u00e3o na P\u00f3s-gradua\u00e7\u00e3o, UNESP (Ilha Solteira). <strong>UNESP<\/strong>. 2016.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">MARQUES, Matheus.&nbsp;<strong>Conhe\u00e7a os sensores de solo e como funcionam<\/strong>. 2019. Agrosmart.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>EBOOK GRATUITO Guia Manejo Inteligente da Irriga\u00e7\u00e3o O guia perfeito para voc\u00ea aprender sobre economia de \u00e1gua, energia e insumos. \u00daltima atualiza\u00e7\u00e3o: 25\/03\/2022 Tempo de leitura: ~ 42 min Para quem \u00e9 esse e-book Esse e-book foi feito para ajudar produtores rurais e at\u00e9 mesmo profissionais de agronomia a entenderem:&nbsp; O que \u00e9 um manejo &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":19,"featured_media":11529,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"class_list":["post-11171","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11171"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11171\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12765,"href":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11171\/revisions\/12765"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agrosmart.com.br\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}